Glaucoom is een sluipende oogaandoening die vaak jarenlang onopgemerkt blijft. Recente inzichten wijzen erop dat een alledaags gebruiksvoorwerp, het kussen, mogelijk een rol speelt in de progressie van deze ziekte. Vooral de manier waarop het hoofd tijdens de slaap wordt ondersteund en gepositioneerd, blijkt invloed te hebben op de druk in het oog en daarmee op de kans op verdere schade aan de oogzenuw.
Het verborgen effect van het kussen op de oogdruk
De relatie tussen de slapende houding en de intraoculaire druk (IOD) is de laatste tijd steeds meer onderwerp van onderzoek geworden. Waar voorheen medicatie centraal stond in de behandeling van glaucoom, komt nu naar voren dat activiteiten buiten de kliniek — zoals het gebruik van één of meerdere kussens — een rol kunnen spelen bij het versnellen van de ziekte. Tijdens de nacht, als de bloeddruk vanzelf daalt, blijkt dat het verhogen van het hoofd met kussens de IOD bij veel patiënten verhoogt.
Een fysiologisch mechanisme met gevolgen
Waarom veroorzaakt het slapen met een kussen deze toename? Het antwoord ligt in de flexie van de nek die optreedt wanneer het hoofd steunt op een of meerdere kussens. Dit leidt tot een compressie van de vena jugularis, een belangrijke ader die het bloed uit het hoofd afvoert. Als deze ader samengedrukt wordt, raakt het veneuze retour verstoord. Dat heeft directe gevolgen voor het oog: het afvoeren van kamerwater vermindert, waardoor de druk in het oog stijgt. Metingen bij patiënten tonen aan dat de IOD in deze positie gemiddeld 1,61 mmHg hoger ligt. Hoewel dit verschil op het eerste gezicht klein lijkt, kan het op de lange termijn bijdragen aan verdere beschadiging van de oogzenuw, wat met name risicovol is bij jonge volwassenen en mensen met primair openkamerhoekglaucoom.
Onderschatte risicofactor in het dagelijkse leven
De rol van het kussen als risicofactor krijgt vaak onvoldoende aandacht bij zowel patiënten als artsen. Terwijl de focus vaak ligt op medische therapieën, blijft de slaapomgeving onderbelicht. Het feit dat een eenvoudige aanpassing, zoals slapen zonder of met een lager kussen, effect kan hebben op de voortgang van glaucoom, opent nieuwe perspectieven in het dagelijks beheer van de ziekte. Dit geldt nog sterker omdat veel mensen gewend zijn aan slapen met meerdere kussens, zonder zich bewust te zijn van de mogelijke risico’s.
Voorzichtigheid geboden: nog geen definitief advies
Hoewel deze inzichten veelbelovend zijn, benadrukken experts het belang van aanvullend onderzoek voordat een algemeen advies kan worden gegeven. Toch wijst het huidige bewijs op een directe link tussen de slaappositie en de progressie van glaucoom. De omgeving waarin men slaapt zou dus een modificeerbare risicofactor kunnen zijn, naast de bekende farmacologische behandelingen. Zeker voor mensen met bestaande oogaandoeningen is bewustwording rondom het gebruik van kussens relevant.
Onderzoek naar de invloed van slaappositie en hoofdelevatie op de druk in het oog brengt een onzichtbaar, maar potentieel schadelijk risico aan het licht. Hoewel medicatie essentieel blijft in de behandeling van glaucoom, kan het aanpassen van de slaapgewoonten bijdragen aan het tegengaan van verdere schade aan het gezichtsvermogen.
