Een warme stoom kringelt op, het geluid van een pan die wordt omgekeerd boven de spoelbak galmt in de keuken. Iemand giet rustig het water af van gekookte groenten, zonder erbij stil te staan dat deze handeling meer achterlaat dan alleen damp. Achter de alledaagse gewoonte van kokend water in het aanrecht schuilt een risico dat je pas ziet als het te laat is. Op het eerste gezicht onschuldig, brengt het meer teweeg dan je zou vermoeden.
Kokend water en de stille invloed op leidingen
De eerste keer zie je niets. De damp slaat tegen het raam, de gootsteen maakt geen geluid van protest. Toch gebeurt er, onder het glanzende oppervlak, iets in de leidingen. PVC – het meest voorkomende materiaal waar afvoeren tegenwoordig van worden gemaakt – houdt niet van temperaturen boven de 60°C. Kokend water is makkelijk twee keer zo heet. Na herhaald contact wordt PVC zacht, kan het gaan doorbuigen of zelfs barsten. De schade is onzichtbaar, tot er ineens lekkage ontstaat of je merkt dat de afvoer niet meer wil.
Metaal en keramiek: kwetsbare klassiekers
In huizen met oudere leidingen uit koper of verzinkt staal is men misschien geneigd te denken dat alles tegen een stootje kan. Toch kunnen deze materialen slecht overweg met plotselinge temperatuurverschillen. Een schok van koud naar heet – bijvoorbeeld als het winter is – kan verbindingen verzwakken, lassen breken. Zelfs het aanrecht zelf, zeker als het van keramiek is, kan barsten wanneer kokend water plots neerdwarrelt.
Onzichtbare verstoppingen en het werk van vet en zetmeel
Het idee leeft dat heet water vetten laat smelten en zo je leidingen schoonspoelt. In werkelijkheid verhuist het vet alleen maar verderop, waar het weer stolt en samenklontert tot hardnekkige verstoppingen. Zetmeel uit pasta, rijst of aardappelen wordt plakkerig onder invloed van hoge temperatuur en bouwt laag op laag een stroperig muurtje op in de buizen. Wat begon als een helder sopje, eindigt als een onzichtbare blokkade diep in huis.
Zachte manieren om te reinigen
Toch blijft er behoefte aan een schone afvoer, zeker na het koken. Wie problemen wil voorkomen, kiest liever voor lauw tot warm water (onder de 50°C) met een hand zout. Zout werkt schurend, helpt om resten los te krijgen zonder schade. Voor wie natuurvoorkeuren heeft: een mengsel van azijn en baksoda houdt leidingen fris en vrij. Bij verstoppingen die niet willen wijken, biedt een ontstopper of haak uitkomst. En kokend water? Dat koel je het beste eerst af in een emmer en zet het vervolgens buiten of in het toilet.
De consequenties lijken onzichtbaar
Het kost geen moeite om water weg te gieten zoals je het geleerd hebt, jaar in jaar uit. Maar het beeld van schone leidingen is soms bedrieglijk. De meeste schade gebeurt buiten het zicht. Op termijn worden leidingen poreus, verbindingen breken, verstoppingen verplaatsen zich. Wie rustig de tijd neemt voordat het kokende water zijn weg naar de afvoer vindt, voorkomt niet alleen gedoe, maar verlengt ook de levensduur van wat onopvallend het hart van het huishouden vormt.
