Het is stil in het laboratorium, enkel het zachte zoemen van apparatuur en het schijnsel van rode lampjes op de werkbanken. Op een schaal met grijs-rode aarde wordt langzaam iets nieuws gevormd, onzichtbaar voor het oog, maar overal aanwezig. Niemand let op de kleine organismen die tussen de korrels bewegen. Toch zouden deze bijna onopvallende bewoners straks meer kunnen veranderen dan men denkt, als het aankomt op het bouwen van een huis op een andere planeet.
Een onbekende bouwpartner
Langzaam bewegen de handen van een onderzoeker over een schaal met Marsgrond. Met dunne handschoenen wordt wat poeder en vloeistof toegevoegd. Binnenin gebeurt het echte werk: bacteriën, zoals Sporosarcina pasteurii, nemen het voortouw. Ze transformeren losse stofkorrels tot een stevige massa, iets dat ineens aan cement doet denken.
De geur van natte aarde hangt in de lucht. Minuscule microben zweten calciumcarbonaat uit, net als op aarde, maar hier hebben ze een extra waarde. Zonder zware vrachtwagens of cementmolens vormen ze een basis voor een toekomstige kolonie. Heel stil wordt losse stof omgezet in een harde, rotsachtige substantie waarmee de eerste Marsstenen uit de grond verschijnen.
Kracht van samenwerking
Terwijl het ene type bacterie zorgt voor versteviging, doet een ander iets compleet anders. Chroococcidiopsis, een cyanobacterie, produceert bij daglicht zuurstof. Het klinkt banaal, maar zuurstof is op Mars een zeldzaam goed. In petri-schaaltjes ontstaat een dunne groene waas. Na enkele uren bevatten afgesloten kastjes meetbaar meer O2 dan daarvoor.
Samen zijn deze microben sterker dan alleen. Door te leven in de extreme omstandigheden die Mars nabootst, passen ze hun gedrag aan. De ene bacterie laat de ander overleven, en samen leveren ze bouwkracht én nieuwe lucht.
Bouwen uit de grond zelf
Een 3D-printer draait zachtjes zijn rondjes boven de schaal, laagje voor laagje. Draden Marsgrond, samengekit door het werk van bacteriën, vormen muurtjes, bochten en kleine bogen. Niemand hoeft meer betonnen blokken te verschepen. Alles wat nodig is voor een begin aan beschutting komt simpelweg van wat er al ligt, aangevuld met wat leven op microscopische schaal.
De geur is anders dan die van een bouwplaats op aarde. Er hangt eerder een metaalkleurig aroma, met een zweem van groen – bacteriën aan het werk. Het is futuristisch én tastbaar, tegelijk.
Meer dan alleen bouwstenen
Daar houdt het niet op. De bacteriën produceren ook stoffen als ammoniak, die de grond vruchtbaarder maken. Tientallen potjes met verschillende mengsels staan op rij, elk met jonge blaadjes die net boven de aarde uitsteken. Hier en daar wordt het groen feller, een teken dat de bemesting werkt.
Zelfvoorzienend leven begint niet groots, maar met kleine stapjes. Elke milligram zuurstof, elke korrel versterkte aarde, stroomt terug in de kringloop die straks een huis én voedsel op Mars moet opleveren.
Vooruitzicht op een nieuwe start
De techniek is jong, de schaal nog bescheiden. Toch is de sfeer hoopvol. Vanuit kleine laboratoria groeit het idee van een zelfvoorzienende kolonie, gebouwd met wat daar is, geholpen door leven dat niemand zomaar zou opmerken. In stilte mogen bacteriën zo de eerste bouwmeesters op Mars worden.
