De eerste werkdag na de kerstvakantie. In de koffiehoek klinkt het bekende “gelukkig nieuwjaar”, onvermoeibaar herhaald, alsof iedereen bang is dat iemand de magische formule zal missen. Met iedere herhaling lijkt het woord iets van zijn glans te verliezen, maar geen enkele collega laat het na om het te zeggen. De sfeer zweeft ergens tussen beleefdheid en lichte irritatie, terwijl de routine van het nieuwe jaar zijn intrede doet.
Een ritueel met een houdbaarheidsdatum
In januari valt er geen ontsnappen aan de eindeloze stroom nieuwjaarswensen. Wie zich door de gangen van kantoor beweegt of op familiebezoek gaat, hoort de woorden soms meerdere keren op een dag uit onverwachte hoeken tevoorschijn komen. De eerste dagen klinkt het oprecht, bijna plechtig. Maar naarmate januari vordert, sijpelt er iets anders door; de wens wordt een formaliteit, een automatisme.
Net als het vuurwerk dat te lang blijft liggen, verliest “gelukkig nieuwjaar” zijn effect wanneer het steeds opnieuw wordt afgestoken. Het is een ritueel dat ergens halverwege de maand zijn kracht lijkt te verliezen. Wie na 15 januari nog een nieuwjaarswens krijgt, voelt soms eerder een knik in het gesprek dan een warme start.
Waarom blijven we het zeggen?
Achter iedere herhaalde wens schuilt de menselijke drang om contact te maken, ook al is het contact vluchtig. De wens is meer dan een formule; hij markeert het einde van wat achter ons ligt en het begin van iets nieuws, hoe klein het verschil ook voelt. Psychologisch werkt het als een symbolisch slot op het oude jaar, en een voorzichtig open raam richting de toekomst.
Sommige mensen vergeten simpelweg dat ze het al gezegd hebben. Anderen gebruiken het als een vorm van beleefdheid, een standaardgroet waarachter ongemak schuilgaat. Soms is het een teken van aandacht, soms juist een bewijs van verstrooidheid. Wie goed luistert, hoort in de toon of het een bewust moment is, of een vluchtig gebaar.
Antwoorden met een glimlach – en een beetje humor
Het tiende “gelukkig nieuwjaar” kan op verschillende manieren ontvangen worden. Sommigen knikken beleefd en laten het langs zich heen glijden. Anderen grijpen de situatie aan voor een zachte tegenprik, bijvoorbeeld met een opmerking als: “Dank je, het is je duidelijk menens met mijn geluk, want ik hoor het nu al voor de tiende keer.” Humor zet de herhaling in een ander licht en haalt de druk van het gesprek.
Een andere tactiek: net iets eerder zijn. Wanneer je ziet aankomen dat de wens opnieuw klinkt, kun je alvast “dankjewel!” zeggen. Zo verras je de ander en speel je het ritueel terug met een knipoog. Op die manier wordt het ongemak gedeeld, in plaats van weggelachen.
Aandacht en oprechtheid boven alles
Uiteindelijk draait het om authenticiteit. Echte aandacht – ook in iets eenvoudigs als een nieuwjaarsgroet – maakt het onderscheid tussen koud automatisme en warme verbinding. Wie het opmerkt, kan kiezen om het moment ergens luchtig te benoemen, of gewoon te waarderen dat iemand je tóch het beste wenst, al is het voor de tiende keer.
De eerste weken van het jaar staan vol van deze kleine confrontaties met onszelf en elkaar. Elke wens herinnert eraan dat we tegelijk verlangen naar hernieuwing en houvast zoeken in het bekende.
Het jaar echt beginnen, voorbij de gewoonte
Door net iets langer stil te staan bij die elfde of twaalfde “gelukkig nieuwjaar”, ontstaat ruimte voor iets anders: een echt gesprek, een rake blik, een glimlach die blijft hangen. Misschien is het precies die onverwachte reactie die rituelen nieuwe betekenis kan geven, juist wanneer ze op het punt lijken te vervagen. Zo zet het jaar zich stilletjes in beweging, niet door de woorden zelf, maar door de aandacht waarmee ze klinken.
